26/08/2026 17

---

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu tạo điều kiện tốt nhất để Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE) tiếp tục phát triển; trong khi đó, ICISE vừa ký thỏa thuận hợp tác với Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (VINATOM), mở thêm cơ hội nghiên cứu, đào tạo và kết nối quốc tế cho các nhà khoa học trẻ Việt Nam. Hai sự kiện liên tiếp cho thấy vai trò ngày càng rõ của ICISE trong kết nối cộng đồng khoa học Việt Nam với thế giới.

TẠO ĐIỀU KIỆN ĐỂ ICISE PHÁT HUY VAI TRÒ KẾT NỐI QUỐC TẾ

Chiều 24/8, tại trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tiếp GS Trần Thanh Vân, Chủ tịch Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam, Giám đốc ICISE và phu nhân là GS Lê Kim Ngọc.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tiếp Giáo sư Trần Thanh Vân, Chủ tịch Hội khoa học Gặp gỡ Việt Nam, Giám đốc Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE), cùng phu nhân là Giáo sư Lê Kim Ngọc - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Tại cuộc gặp, Thủ tướng đánh giá cao tình cảm, tâm huyết và những đóng góp của hai giáo sư đối với quê hương, đất nước, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học, giáo dục và hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh khó khăn.

Thủ tướng khẳng định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được Đảng, Nhà nước xác định là những động lực then chốt để đất nước phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới. Nhà nước tiếp tục hoàn thiện chính sách, tạo môi trường thuận lợi để các chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài đóng góp cho đất nước.

Sau khi lắng nghe các đề xuất của GS Trần Thanh Vân và GS Lê Kim Ngọc, Thủ tướng giao Bộ Khoa học và Công nghệ làm đầu mối, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương liên quan khẩn trương xử lý, giải quyết các kiến nghị; đơn giản hóa thủ tục, tạo điều kiện tốt nhất để ICISE phát triển tốt hơn trong thời gian tới.

Chỉ đạo này có ý nghĩa quan trọng đối với một trung tâm khoa học có hoạt động gắn chặt với mạng lưới nghiên cứu quốc tế như ICISE. Theo đề xuất của GS Trần Thanh Vân, Trung tâm mong muốn tiếp tục được hỗ trợ để tăng cường kết nối các nhà khoa học quốc tế, tổ chức các sự kiện khoa học và hỗ trợ những tài năng khoa học trẻ.

Giáo sư cũng cho rằng các tổ chức khoa học và công nghệ cần được quản lý, hỗ trợ theo hướng phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo, hoạt động đúng pháp luật và được đánh giá dựa trên kết quả đầu ra, qua đó tạo điều kiện để có những đóng góp lớn hơn cho đất nước.

Thủ tướng Lê Minh Hưng tặng bức tranh Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho Giáo sư Trần Thanh Vân và Giáo sư Lê Kim Ngọc - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Tại cuộc gặp, GS Trần Thanh Vân thông tin về các hoạt động của ICISE, Viện Nghiên cứu Khoa học và Giáo dục liên ngành (IFIRSE) trực thuộc ICISE và Quỹ học bổng Odon-Vallet.

ICISE được hai giáo sư khởi xướng xây dựng tại Quy Nhơn từ năm 2008 và khánh thành năm 2013. Trung tâm hiện đặt tại phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai, hướng tới xây dựng không gian gặp gỡ, trao đổi học thuật giữa các nhà khoa học Việt Nam và quốc tế.

Đến nay, ICISE đã tổ chức gần 200 sự kiện khoa học quốc tế và hơn 45 trường học khoa học chuyên đề, thu hút hơn 16.500 nhà khoa học từ 60 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có 18 giáo sư đoạt giải Nobel cùng nhiều nhà khoa học nhận các giải thưởng quốc tế uy tín.

Những hoạt động này góp phần đưa Quy Nhơn trở thành một địa điểm được cộng đồng khoa học quốc tế biết đến, đồng thời tạo điều kiện để các nhà khoa học Việt Nam tiếp xúc trực tiếp với những chuyên gia hàng đầu thế giới.

THÊM MỘT BƯỚC KẾT NỐI VỚI VINATOM

Chỉ một ngày sau cuộc gặp tại trụ sở Chính phủ, ngày 25/8 tại Hà Nội, một hoạt động hợp tác cụ thể đã được triển khai khi ICISE và VINATOM ký thỏa thuận hợp tác.

TS Trần Chí Thành và G. Trần Thanh Vân ký Thỏa thuận hợp tác tăng cường nghiên cứu khoa học, đào tạo nguồn nhân lực và kết nối cộng đồng khoa học.

Thỏa thuận do TS Trần Chí Thành, Viện trưởng VINATOM và GS Trần Thanh Vân ký, tạo khuôn khổ để hai bên khai thác thế mạnh về nhân lực, cơ sở vật chất, kinh nghiệm tổ chức khoa học và mạng lưới hợp tác trong nước, quốc tế.

Các nội dung trọng tâm gồm nghiên cứu chung, đào tạo nhân lực, trao đổi học thuật và hỗ trợ phát triển đội ngũ cán bộ khoa học trẻ.

Phạm vi hợp tác khá rộng, từ vật lý hạt nhân, vật lý năng lượng cao, vật lý lượng tử và quang tử, vật lý y khoa đến khoa học vật liệu, vật liệu tiên tiến, kỹ thuật đo lường bức xạ, thiết bị bức xạ và hạt nhân.

Hai bên cũng dự kiến phối hợp trong mô phỏng, khoa học tính toán, khoa học dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, sinh thái, môi trường biển và những lĩnh vực khoa học liên ngành phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của mỗi bên.

Theo thỏa thuận, VINATOM và ICISE sẽ cùng tổ chức hội nghị, hội thảo, diễn đàn học thuật, trường học khoa học và các khóa đào tạo chuyên môn. Hai bên hướng tới xây dựng các chương trình, đề tài, dự án nghiên cứu chung; thúc đẩy công bố khoa học; kết nối các nhóm nghiên cứu và mạng lưới chuyên gia trong nước, quốc tế.

Đối tượng được hưởng lợi trực tiếp từ các hoạt động này là sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh và các nhà khoa học trẻ, thông qua hoạt động đào tạo, hướng dẫn nghiên cứu, trao đổi học thuật và phát triển nghề nghiệp.

TS Trần Chí Thành cho rằng hợp tác với ICISE sẽ giúp VINATOM kết nối năng lực nghiên cứu chuyên ngành về khoa học và công nghệ hạt nhân với không gian học thuật liên ngành, môi trường nghiên cứu hiện đại và mạng lưới chuyên gia quốc tế.

Đối với VINATOM, sự hợp tác diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ và ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình. Viện đang triển khai Đề án xây dựng mô hình viện đáp ứng yêu cầu phát triển mới, chuẩn bị năng lực tổ chức, nhân lực và hạ tầng nghiên cứu để thực hiện các nhiệm vụ chiến lược trong thời gian tới.

Thỏa thuận giữa VINATOM và ICISE có hiệu lực 5 năm kể từ ngày ký. Các hoạt động cụ thể sẽ được hai bên trao đổi, lựa chọn và triển khai phù hợp với nhu cầu, điều kiện thực tế cũng như chức năng, nhiệm vụ của mỗi đơn vị.

GS Trần Thanh Vân, TS Trần Thanh Sơn (Phó Giám đốc ICISE) chụp ảnh lưu niệm cùng các nhà khoa học Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam.

TỪ QUY NHƠN, MỞ RỘNG CÁNH CỬA ĐẾN CỘNG ĐỒNG KHOA HỌC THẾ GIỚI

Đặt tại Quy Nhơn, ICISE đang có một vị trí đặc biệt trong đời sống khoa học của địa phương. Đây không chỉ là nơi tổ chức các hội nghị, trường học khoa học quốc tế, mà còn là một "điểm gặp" giữa các nhà khoa học trong nước và cộng đồng nghiên cứu quốc tế.

Trong nhiều thập kỷ, GS Trần Thanh Vân đã xây dựng các chuỗi hội nghị Gặp gỡ Moriond, Gặp gỡ Blois và Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam, qua đó góp phần kết nối cộng đồng khoa học Việt Nam với thế giới và hỗ trợ đào tạo nhiều thế hệ nghiên cứu trẻ.

GS Lê Kim Ngọc, từng công tác tại Trung tâm Nghiên cứu khoa học quốc gia Pháp, cũng có nhiều đóng góp trong nghiên cứu sinh học thực vật và các hoạt động giáo dục, nhân đạo. Bà cùng GS Trần Thanh Vân triển khai Chương trình học bổng Vallet nhằm khuyến khích, hỗ trợ học sinh, sinh viên Việt Nam.

Đến năm 2024, Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam đã trao hơn 55.000 suất học bổng Odon-Vallet, với tổng số tiền gần 500 tỷ đồng cho học sinh, sinh viên xuất sắc của Việt Nam.

GS Trần Thanh Vân được Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Hữu nghị năm 2015. Năm 2025, GS Trần Thanh Vân và GS Lê Kim Ngọc được Tổng thống Pháp thăng cấp Huân chương Bắc Đẩu Bội tinh lên hạng Sĩ quan, ghi nhận những đóng góp trong khoa học và vun đắp tình hữu nghị Việt Nam - Pháp.

Trong bối cảnh đó, hai sự kiện diễn ra liên tiếp trong ngày 24 và 25/8 tạo nên một thông điệp đáng chú ý đối với hoạt động khoa học tại Quy Nhơn nói riêng và Gia Lai nói chung.

Một mặt, chỉ đạo của Thủ tướng cho thấy sự quan tâm của Chính phủ đối với việc tháo gỡ các khó khăn, tạo điều kiện để ICISE tiếp tục phát huy mạng lưới khoa học quốc tế. Mặt khác, thỏa thuận với VINATOM cho thấy mạng lưới đó đang được chuyển hóa thành những chương trình hợp tác nghiên cứu, đào tạo cụ thể.

Nếu được triển khai hiệu quả, các chương trình này không chỉ giúp các nhà khoa học trẻ Việt Nam có thêm cơ hội tiếp cận chuyên gia và hướng nghiên cứu mới, mà còn tạo điều kiện để các cơ sở nghiên cứu, giáo dục trong nước mở rộng hợp tác quốc tế.

Với Gia Lai, đây cũng là một nguồn lực đặc thù trong quá trình xây dựng hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Từ Quy Nhơn, những cuộc gặp gỡ giữa các nhà khoa học có thể tiếp tục mở ra các dự án nghiên cứu, chương trình đào tạo và cơ hội hợp tác mới, góp phần đưa khoa học, giáo dục và tri thức trở thành một phần ngày càng rõ nét trong diện mạo phát triển của địa phương.

Thỏa thuận VINATOM - ICISE có thời hạn 5 năm. Nhưng giá trị lớn hơn được kỳ vọng nằm ở những kết nối có thể được hình thành trong khoảng thời gian đó: kết nối giữa các lĩnh vực khoa học, giữa các nhóm nghiên cứu và đặc biệt là giữa thế hệ nhà khoa học trẻ Việt Nam với cộng đồng khoa học quốc tế.

HỒNG HÀ

---