25/09/2026 25

---

Triển khai mô hình “Xã hạt nhân về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”, xã Tây Sơn đang từng bước đưa dữ liệu, nền tảng số và các giải pháp công nghệ vào hoạt động quản lý, điều hành và phục vụ người dân. Qua đó, chuyển đổi số ở cơ sở dần được cụ thể hóa bằng những cách làm, sản phẩm và tiện ích thiết thực.

Gia Lai xây dựng "xã hạt nhân số" từ nền tảng bình dân học vụ số. Ảnh: Bộ KH&CN

Từ dữ liệu đến đổi mới phương thức quản trị

Chuyển đổi số ở cấp xã không chỉ dừng lại ở việc đưa thêm các ứng dụng công nghệ vào công việc, mà quan trọng hơn là từng bước thay đổi phương thức quản lý, điều hành và phục vụ người dân. Tại Tây Sơn, yêu cầu này đang được cụ thể hóa thông qua mô hình “Xã hạt nhân về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”.

Theo đánh giá của UBND tỉnh tại cuộc họp ngày 7/7/2026, mô hình bước đầu tạo chuyển biến về nhận thức của cán bộ, đảng viên và Nhân dân đối với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Phương thức lãnh đạo, điều hành của hệ thống chính trị tại địa phương cũng từng bước đổi mới theo hướng dựa trên dữ liệu và ứng dụng công nghệ.

Một trong những kết quả rõ nét được thể hiện tại Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã. Tỷ lệ số hóa hồ sơ, hồ sơ trực tuyến, thanh toán trực tuyến và hồ sơ được giải quyết trước và đúng hạn đều đạt 100%. Những kết quả này cho thấy các quy trình giải quyết thủ tục hành chính đang từng bước được vận hành trên môi trường số, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Cùng với đó, nhiều cách làm mới được triển khai tại địa phương như phòng họp không giấy, chợ số, thanh toán không dùng tiền mặt, truyền thanh thông minh và ứng dụng AI trong xử lý công việc. Đây là những mô hình bước đầu đưa công nghệ vào các hoạt động cụ thể của chính quyền và đời sống xã hội, qua đó tạo thêm những phương thức làm việc, tương tác và cung cấp dịch vụ phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số ở cơ sở.

Công nghệ số đến gần hơn với người dân

Một điểm đáng chú ý của mô hình xã hạt nhân số tại Tây Sơn là chuyển đổi số không chỉ tập trung trong cơ quan nhà nước mà từng bước được đưa đến cộng đồng.

Thông qua hoạt động của các Tổ Công nghệ số cộng đồng, người dân được hỗ trợ tiếp cận, cài đặt và sử dụng các nền tảng số, trong đó có iGiaLai. Theo số liệu tại thời điểm báo cáo, đã có 7.319 người dân cài đặt iGiaLai; trong đó 592/592 cán bộ, công chức, viên chức, người lao động tại các cơ quan, đơn vị của xã đã cài đặt ứng dụng. Các Tổ Công nghệ số cộng đồng phối hợp với lực lượng đoàn viên, thanh niên hỗ trợ người dân tại 20 thôn, khối phố.

Cùng với iGiaLai, các hoạt động hướng dẫn người dân sử dụng VNeID, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, chữ ký số và các tiện ích số thiết yếu cũng được triển khai. Hoạt động tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng số cho người dân được thực hiện thông qua nhiều hình thức, trong đó có các tài liệu trực quan về dịch vụ công trực tuyến, VNeID, thanh toán không dùng tiền mặt, chữ ký số và cảnh báo an toàn thông tin.

Từ đó, chuyển đổi số tại Tây Sơn dần được mở rộng từ phạm vi cơ quan hành chính ra cộng đồng, hướng tới mục tiêu để người dân có thể chủ động hơn trong tiếp cận các dịch vụ và tiện ích số.

Hạ tầng số tạo nền tảng cho quản trị số

Để các nền tảng và dịch vụ số hoạt động hiệu quả, hạ tầng viễn thông, Internet và các điều kiện kỹ thuật đóng vai trò quan trọng.

Theo số liệu được tổng hợp đến thời điểm báo cáo, Tây Sơn có 100 trạm BTS, gồm 18 trạm 2G, 29 trạm 3G, 43 trạm 4G và 10 trạm 5G. Tỷ lệ dân số được phủ sóng 5G đạt 99,3%. Địa phương có hơn 31.000 thuê bao di động, hơn 10.000 thuê bao Internet cố định và gần 29.000 thuê bao Internet di động; tỷ lệ hộ gia đình sử dụng cáp quang đạt 82%.

Hạ tầng số được duy trì và từng bước nâng cao chất lượng giúp tạo điều kiện để các nền tảng số, dịch vụ công trực tuyến và các ứng dụng phục vụ quản lý, điều hành được triển khai đến người dân.

Cùng với việc phát triển hạ tầng, địa phương cũng được hướng dẫn rà soát các khu vực có nguy cơ yếu, mất tín hiệu di động và sử dụng công cụ i-SPEED để đánh giá chất lượng băng rộng. Những khu vực có tốc độ dưới 40 Mbps được xác định để đề xuất nâng cấp, tối ưu chất lượng mạng.

Từ những kết quả bước đầu đến mô hình thực chất

Bên cạnh những chuyển biến tích cực, việc triển khai mô hình xã hạt nhân số tại Tây Sơn vẫn còn nhiều nội dung cần tiếp tục hoàn thiện.

Theo kết luận của UBND tỉnh ngày 7/7/2026, tỷ lệ nhiệm vụ hoàn thành tại thời điểm đánh giá mới đạt 51%. Một số nội dung còn trong giai đoạn thí điểm hoặc chưa được triển khai thực chất như ứng dụng công nghệ UAV trong quản lý, giám sát khai thác khoáng sản, định danh địa điểm, phòng học thông minh. Một số nội dung đã triển khai nhưng hiệu quả ứng dụng chưa cao, trong đó có iGiaLai, Hệ thống phản ánh hiện trường và Hệ thống chỉ tiêu kinh tế - xã hội hai cấp.

Thực tế này cho thấy xây dựng một mô hình xã hạt nhân số không chỉ là hoàn thành các nhiệm vụ về công nghệ, mà cần tiếp tục quan tâm đến hiệu quả sử dụng, mức độ tham gia của người dân và khả năng duy trì thường xuyên trong thực tế.

Thời gian tới, tỉnh yêu cầu xã Tây Sơn tiếp tục duy trì các kết quả đã đạt được, đẩy nhanh các nhiệm vụ còn lại, nâng cao chất lượng hoạt động của Trung tâm Phục vụ hành chính công, tiếp tục phát huy vai trò của Tổ Công nghệ số cộng đồng và gắn việc triển khai các nền tảng số với nhu cầu thực tế của người dân, doanh nghiệp. Đồng thời, các cơ quan, đơn vị liên quan tiếp tục hoàn thiện những nội dung của mô hình theo hướng thực chất, hiệu quả, có sản phẩm cụ thể và đo lường được để đánh giá, lựa chọn những cách làm phù hợp nghiên cứu nhân rộng trên địa bàn tỉnh.

Từ Tây Sơn, mô hình xã hạt nhân về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang từng bước cho thấy cách chuyển những chủ trương về chuyển đổi số thành các phương thức quản trị, dịch vụ và tiện ích cụ thể ở cơ sở. Những kết quả bước đầu cùng quá trình tiếp tục hoàn thiện sẽ là cơ sở để tỉnh đánh giá hiệu quả mô hình, từ đó lựa chọn những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế để phát huy và nhân rộng.

HỒNG HÀ

---