Luật chuyển đổi số 2025: Bớt rào cản thủ tục, đặt công dân và dữ liệu làm trung tâm
03/08/2026 37
Ngày 11/12/2025, Quốc hội chính thức thông qua Luật Chuyển đổi số số 148/2025/QH15. Luật được thiết kế với triết lý hoàn toàn mới: không còn coi công nghệ thông tin chỉ là công cụ hỗ trợ công việc hành chính, mà lấy "người sử dụng làm trung tâm" và "dữ liệu làm nền tảng cốt lõi". Việc hiểu đúng bản chất và nguyên tắc của Luật là chìa khóa vàng để chính quyền, doanh nghiệp và người dân khai thác tối đa dư địa phát triển trong kỷ nguyên số.
1. Chuyển đổi số không chỉ là "số hóa" tài liệu giấy
Rất nhiều người vẫn nhầm tưởng chuyển đổi số chỉ đơn thuần là scan giấy tờ thành file PDF hay đưa các quy trình giấy lên máy tính. Tuy nhiên, theo khoản 1 và khoản 9 Điều 3 Luật Chuyển đổi số 2025, Luật phân định rất rõ ràng giữa "Số hóa" và "Chuyển đổi số":
- Số hóa: Là việc chuyển đổi thông tin, dữ liệu, tài liệu từ dạng vật lý hoặc tương tự sang dạng dữ liệu số (khoản 8 Điều 3).
- Chuyển đổi số: Là quá trình chuyển đổi phương thức hoạt động, quản trị và cung cấp dịch vụ dựa trên công nghệ số, dữ liệu số, hệ thống số, nền tảng số, quy trình số nhằm tạo ra giá trị mới, hiệu quả và minh bạch (khoản 1 Điều 3).
Khoản 4 Điều 4 của Luật nhấn mạnh, chuyển đổi số đòi hỏi phải "đổi mới, tái cấu trúc quy trình, mô hình tổ chức và phương thức hoạt động quản trị nội bộ...". Điều này đồng nghĩa với việc loại bỏ tư duy: mang nguyên văn quy trình rườm rà từ đời thực lên môi trường mạng, thay vào đó là cắt giảm thủ tục, tự động hóa tối đa.
2. Tối thượng nguyên tắc "Khai báo một lần" và lấy người dân làm trung tâm
Một trong những điểm đột phá mang tính định hình của Luật Chuyển đổi số nằm ở các nguyên tắc cốt lõi được quy định tại Điều 6 và Điều 7. Luật xác định rõ:
- "Thúc đẩy đổi mới sáng tạo, lấy người sử dụng làm trung tâm, nâng cao chất lượng dịch vụ..." (khoản 1 Điều 6).
- "Lấy dữ liệu làm trung tâm; bảo đảm dữ liệu được thu thập, quản lý, chia sẻ và khai báo một lần là yêu cầu mặc định" (khoản 5 Điều 7).
Nguyên tắc "Khai báo một lần là yêu cầu mặc định" sẽ chấm dứt tình trạng người dân phải nộp vô số bản sao giấy tờ hay nhập đi nhập lại một thông tin cá nhân ở các cơ quan khác nhau. Chính quyền và các tổ chức phải tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu số giữa các hệ thống thay vì yêu cầu người dân đóng vai trò "người trung chuyển giấy tờ".
3. Nhận diện các hành vi bị nghiêm cấm để tránh vi phạm
Bên cạnh việc khuyến khích đổi mới, Luật Chuyển đổi số 2025 cũng quy định ranh giới pháp lý nghiêm ngặt tại Điều 5. Người dân và doanh nghiệp cần nắm rõ 5 nhóm hành vi bị nghiêm cấm:
.jpg)
NT