13/03/2026 45

---

Sáng ngày 09/3, Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam phối hợp với Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE) và Viện Nghiên cứu Khoa học và Giáo dục liên ngành (IFIRSE, ICISE) tổ chức khai mạc “Trại huấn luyện phần cứng để ứng dụng trong lĩnh vực phát hiện nhanh ánh sáng yếu lần thứ 5” tại Trung tâm ICISE (số 07 Đại lộ Khoa học, Quy Nhơn Nam).

Trại huấn luyện diễn ra từ ngày 09 đến 14/3/2026, thu hút hơn 30 nhà khoa học, nghiên cứu sinh và học viên đến từ 6 quốc gia trên thế giới tham gia.

Quang cảnh Trại huấn luyện với sự tham gia của các nhà khoa học và học viên đến từ nhiều quốc gia. Ảnh: ICISE

Trại huấn luyện năm nay có sự tham gia hướng dẫn trực tiếp và trực tuyến của nhiều nhà khoa học uy tín đến từ các trường đại học và tổ chức nghiên cứu trong nước và quốc tế, tiêu biểu như: GS. Yuichi Oyama (Cơ quan Nghiên cứu Máy gia tốc Năng lượng cao – KEK, Nhật Bản), TS. Michael Holik (Đại học Kỹ thuật Séc, Cộng hòa Séc), GS. Atsumu Suzuki (Đại học Kobe, Nhật Bản), TS. Nguyễn Hải Châu (Đại học Siegen, Đức), TS. Trần Nhân (Phòng thí nghiệm Máy gia tốc quốc gia Fermi – Fermilab, Hoa Kỳ), TS. John P. Cesar (Đại học Texas tại Austin, Hoa Kỳ), TS. Trần Nam (Đại học Boston, Hoa Kỳ), TS. Guillaume Pronost (Viện Nghiên cứu Tia Vũ trụ - ICRR, Đại học Tokyo, Nhật Bản), NCS Hoàng Đức (Viện Công nghệ Massachusetts - MIT, Hoa Kỳ / CERN, Thụy Sĩ), cùng các nhà khoa học trong nước như TS. Đồng Văn Thanh (Trường Đại học Bách khoa Hà Nội), TS. Nguyễn Xuân Dũng và TS. Cao Văn Sơn (IFIRSE thuộc ICISE).

Mục tiêu của trại huấn luyện là cung cấp cho học viên cơ hội trải nghiệm thực hành với các thiết bị và công nghệ phát hiện ánh sáng yếu được sử dụng trong các thí nghiệm vật lý hạt và vật lý hạt nhân, bao gồm: bộ khuếch đại quang đơn (SiPM và PMT), camera hạt Timepix, vật liệu phát quang nhựa, nguồn sáng, hệ thống điện tử và thu thập dữ liệu. Các công nghệ này có nhiều ứng dụng trong đời sống và khoa học hiện đại như hệ thống đo khoảng cách bằng ánh sáng (LiDAR), chụp cắt lớp phát xạ positron (PET), quang phổ huỳnh quang, bộ đếm hạt, chụp ảnh bức xạ và điện toán lượng tử.

Với chủ đề “Phát hiện nhanh và tạo ảnh các bức xạ mờ nhạt nhất”, chương trình tập trung tìm hiểu cách các vật liệu phát quang nhựa (scintillator), bộ dò quang (photodetector) và hệ thống điện tử tốc độ cao phối hợp để ghi nhận các tín hiệu bức xạ rất yếu. Thông qua các buổi thực hành với hệ thống PMT, SiPM và Timepix, học viên được tiếp cận các kỹ thuật đo thời gian, khuếch đại và dựng ảnh trong công nghệ phát hiện và ghi hình bức xạ hiện đại.

Không chỉ trang bị kiến thức chuyên môn, trại huấn luyện còn là diễn đàn kết nối và trao đổi học thuật giữa các nhà khoa học trẻ và các chuyên gia quốc tế. Thông qua các phiên thảo luận chuyên sâu và hoạt động nhóm, học viên có cơ hội cập nhật các xu hướng nghiên cứu mới, mở rộng hợp tác khoa học và định hướng phát triển nghề nghiệp trong lĩnh vực vật lý hạt và công nghệ phát hiện bức xạ.

Bên cạnh hoạt động này, Nhóm nghiên cứu Vật lý Neutrino thuộc IFIRSE cũng phối hợp tổ chức “Trường học Việt Nam về Neutrino” thường niên từ năm 2017, góp phần đào tạo và phát triển nguồn nhân lực nghiên cứu trong lĩnh vực vật lý hạt cơ bản tại Việt Nam.

Nhóm nghiên cứu Vật lý Neutrino hiện là nhóm nghiên cứu thực nghiệm tiên phong tại Việt Nam và Đông Nam Á trong lĩnh vực hạt cơ bản, đã có những đóng góp quan trọng cho kết quả của thí nghiệm T2K - một trong mười phát kiến khoa học nổi bật của thế giới năm 2020. Tháng 10/2025, tạp chí Nature công bố công trình phân tích dao động neutrino chung từ hai thí nghiệm hàng đầu thế giới T2K (Nhật Bản) và NOvA (Hoa Kỳ), trong đó có sự tham gia của các nhà nghiên cứu thuộc nhóm.

Đặc biệt, tháng 10/2025, nhóm nghiên cứu cũng chính thức được chấp nhận tham gia thí nghiệm Hyper-Kamiokande, một trong những dự án khoa học quy mô lớn và quan trọng của vật lý hạt trong nửa đầu thế kỷ XXI, với sự tham gia của khoảng 650 nhà nghiên cứu từ 23 quốc gia.

Việc tổ chức trại huấn luyện quốc tế tại ICISE tiếp tục khẳng định vai trò của trung tâm như một địa điểm kết nối nghiên cứu và đào tạo khoa học quốc tế, góp phần thúc đẩy hợp tác khoa học, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và lan tỏa tri thức khoa học tại Việt Nam.

HỒNG HÀ

---