15/12/2025 35

---

Chiều ngày 10/12/2025, tại Kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ với 432/438 đại biểu tán thành (91,33%). Đây là bước hoàn thiện quan trọng nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn chuyển đổi số

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Ảnh: Trung tâm Truyền thông KH&CN 

1. Tài sản trí tuệ trở thành nguồn lực kinh tế

Luật sửa đổi thể hiện tư duy mới: biến kết quả nghiên cứu, sáng tạo thành tài sản có thể giao dịch trên thị trường. Theo đó:

- Tài sản trí tuệ (SHTT) có thể định giá, mua bán, chuyển nhượng, thế chấp, góp vốn.

- Doanh nghiệp được hạch toán tài sản trí tuệ trong báo cáo tài chính theo hướng dẫn của Chính phủ.

- Khuyến khích thương mại hóa tài sản liên quan công nghệ mới, công nghệ số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI).

Đây là bước chuyển quan trọng từ trọng tâm “bảo vệ quyền” sang “tài sản hóa - thương mại hóa - thị trường hóa” SHTT.

2. Hoàn thiện cơ chế ghi nhận và quản lý tài sản trí tuệ trong doanh nghiệp

Luật xây dựng điều khoản khung về: 

- Hạch toán và thuyết minh tài sản trí tuệ; 

- Chuẩn mực định giá tài sản trí tuệ; 

- Theo dõi riêng tài sản chưa đủ điều kiện ghi nhận trên bảng cân đối kế toán, giúp doanh nghiệp chủ động thống kê và quản lý.

3. Cải cách thủ tục, đẩy mạnh chuyển đổi số

Luật bổ sung nhiều nội dung cải cách thủ tục hành chính: 

- Số hóa toàn bộ quy trình đăng ký và thẩm định quyền SHTT; 

- Rút thời gian thẩm định sáng chế từ 18 xuống 12 tháng; 

- Bổ sung cơ chế thẩm định nhanh trong 3 tháng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp và viện, trường.

4. Quy định mới về trí tuệ nhân tạo (AI)

Luật làm rõ các vấn đề liên quan sản phẩm do AI tạo ra:

- AI không phải chủ thể quyền SHTT; 

- Sản phẩm AI tự động tạo ra không được bảo hộ bản quyền/sáng chế; 

- Con người sử dụng AI như công cụ và có đóng góp sáng tạo đáng kể vẫn được công nhận là tác giả/nhà sáng chế; 

- Thông tin, dữ liệu đã công bố hợp pháp có thể dùng để huấn luyện AI với điều kiện không xâm phạm quyền SHTT.

5. Mở rộng đối tượng bảo hộ trong bối cảnh số

Luật bổ sung khả năng bảo hộ kiểu dáng công nghiệp của sản phẩm phi vật lý - phù hợp với xu hướng sản phẩm số và công nghệ mới. Chính phủ sẽ quy định chi tiết điều kiện bảo hộ.

6. Tăng cường thực thi và nâng cao nhận thức

- Đưa SHTT vào chương trình giáo dục phổ thông và đại học. 

- Bổ sung thẩm quyền cho tòa án, tăng chế tài xử lý, coi xâm phạm quyền SHTT tương đương hành vi chiếm đoạt tài sản. 

- Đẩy mạnh thực thi trên môi trường số - nơi phát sinh nhiều hành vi vi phạm.

7. Bảo đảm phù hợp cam kết quốc tế

Luật được chỉnh lý phù hợp với các điều ước, hiệp định quốc tế mà Việt Nam tham gia, góp phần nâng cao uy tín và vị thế quốc gia trong chuỗi giá trị sáng tạo toàn cầu.

Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi) sẽ: 

- Tạo hành lang pháp lý đồng bộ thúc đẩy thương mại hóa tài sản trí tuệ. 

- Góp phần hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động, hỗ trợ doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học.

- Khuyến khích doanh nghiệp Gia Lai và cả nước đầu tư mạnh mẽ hơn vào nghiên cứu, đổi mới công nghệ và phát triển tài sản trí tuệ.

HỒNG HÀ

---