16/07/2026 66

---

Chỉ còn vài ngày nữa, Gia Lai sẽ trở thành điểm hẹn của các nhà khoa học, chuyên gia công nghệ và tài năng trẻ từ khắp nơi về tham dự “Năm Lượng tử Gia Lai 2026”.

Trong bối cảnh công nghệ lượng tử được Chính phủ xác định là một trong những công nghệ chiến lược cần ưu tiên đầu tư, việc Gia Lai chủ động tổ chức Năm Lượng tử Gia Lai 2026 không chỉ mang ý nghĩa của một sự kiện khoa học, mà còn cho thấy quyết tâm của tỉnh trong hành trình chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và tiếp cận sớm với những công nghệ sẽ định hình tương lai.

Hội thảo Quang tử ASEAN mở rộng tại Trung tâm ICISE là một trong những sự kiện quốc tế mở đầu cho Năm Lượng tử Gia Lai 2026. Ảnh: ICISE

Từ cuộc thi Hackathon đến Năm Lượng tử Gia Lai 2026

Năm Lượng tử Gia Lai 2026 gồm chuỗi 19 sự kiện triển khai xuyên suốt năm 2026. Trong đó, Cuộc thi Hackathon quốc tế về Tính toán lượng tử vì mục tiêu phát triển xã hội (Quantathon Gia Lai 2026), diễn ra từ ngày 24 đến 28/7, được xem là điểm nhấn quan trọng.

Trong 5 ngày cao điểm này, tỉnh sẽ đón 26 đội thi với hơn 90 thí sinh đến từ 6 quốc gia Đông Nam Á gồm: Việt Nam, Indonesia, Singapore, Thái Lan, Philippines và Malaysia, cùng khoảng 50 chuyên gia, cố vấn (mentor) và giám khảo đến từ nhiều tổ chức công nghệ lượng tử hàng đầu thế giới.

Ít ai biết rằng, cách đây vài tháng, chương trình vẫn chỉ được giới thiệu với quy mô của một cuộc thi hackathon quốc tế về công nghệ lượng tử. Bước ngoặt chỉ thực sự đến khi Tỉnh ủy thống nhất chủ trương tổ chức Năm Lượng tử Gia Lai 2026 và UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 240/KH-UBND ngày 12/6/2026. Từ đây, một cuộc thi được nâng tầm thành chương trình kéo dài suốt năm với quy mô quốc gia và quốc tế. Điều đó cũng đánh dấu bước chuyển của tỉnh từ vai trò phối hợp tổ chức một cuộc thi công nghệ quốc tế sang chủ trì Năm Lượng tử Gia Lai 2026 với quy mô quốc gia và quốc tế.

Ông Nguyễn Hữu Hà, Phó Giám đốc Sở KH&CN cho rằng, việc nâng tầm không đơn thuần là mở rộng quy mô tổ chức. Điều thay đổi lớn nhất là cách tiếp cận. Khi trở thành Năm Lượng tử Gia Lai 2026, mọi nội dung đều phải được thiết kế theo hướng dài hạn hơn, bài bản hơn và tạo được giá trị sau khi sự kiện kết thúc.

Với chủ đề “Kết nối lượng tử - Làm chủ công nghệ - Đột phá phát triển”, Năm Lượng tử Gia Lai 2026 được xây dựng trên bốn hợp phần gồm: khoa học, công nghệ, giáo dục đào tạo và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Nếu hợp phần khoa học tập trung vào các hội thảo, trường học chuyên đề và hình thành các nhóm nghiên cứu vật lý lượng tử trẻ, thì hợp phần công nghệ lấy chính Quantathon làm hạt nhân, hướng tới việc đưa các ứng dụng tính toán lượng tử vào giải quyết những bài toán cụ thể của đời sống và phát triển kinh tế - xã hội.

Trong khi đó, hợp phần giáo dục hướng đến phổ biến kiến thức lượng tử cho học sinh, sinh viên và cộng đồng; còn hợp phần khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đặt mục tiêu phát hiện, hỗ trợ và ươm tạo các dự án công nghệ mới ngay từ giai đoạn đầu.

Bệ phóng cho những ý tưởng công nghệ mới

Điểm khác biệt của Quantathon Gia Lai 2026 nằm ở chỗ đây không chỉ là cuộc thi dành cho giới nghiên cứu hay sinh viên công nghệ. Danh sách mentor và giám khảo của chương trình quy tụ nhiều tên tuổi đang làm việc tại các tổ chức công nghệ lượng tử hàng đầu thế giới như Quandela (Pháp), Qudora (Phần Lan), cùng các nhà khoa học đến từ Hàn Quốc, Đức, Hoa Kỳ, Nhật Bản và mạng lưới chuyên gia gốc Việt đang làm việc tại nhiều trung tâm nghiên cứu quốc tế.

Đáng chú ý, bên cạnh giới học thuật còn có sự tham gia của đại diện các quỹ đầu tư và doanh nghiệp công nghệ đến từ Singapore, Thái Lan và khu vực Đông Nam Á. Điều đó cho thấy Quantathon không chỉ dừng lại ở một sân chơi học thuật mà còn hướng đến câu chuyện xa hơn: giúp các ý tưởng công nghệ tìm được cơ hội thương mại hóa và đi vào thực tế.

Theo ông Nguyễn Hữu Hà, đến thời điểm này ban tổ chức đã tiếp nhận khoảng 50 ý tưởng dự thi, tập trung vào những bài toán rất gần với nhu cầu phát triển của địa phương như: nông nghiệp thông minh, logistics, dự báo thiên tai, an ninh hậu lượng tử, y tế, giáo dục và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Đáng chú ý là theo định hướng của tỉnh, việc hỗ trợ sẽ không chỉ dành cho các đội đoạt giải. “Bất kỳ ý tưởng nào phù hợp với định hướng phát triển của địa phương đều có thể được kết nối với doanh nghiệp, quỹ đầu tư và các chương trình hỗ trợ để tiếp tục hoàn thiện thành sản phẩm hoặc mô hình kinh doanh trong tương lai” - ông Hà cho biết.

Để chuẩn bị cho sự kiện, tỉnh đã thành lập Ban Chỉ đạo tổ chức Năm Lượng tử Gia Lai 2026 do Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn làm Trưởng ban, đồng thời huy động sự tham gia của nhiều đơn vị trong và ngoài nước như: Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Mạng lưới Công nghệ lượng tử Việt Nam (VNQuantum), Viện Lượng tử Mở (OQI), Trung tâm ICISE và các đối tác quốc tế.

Cũng theo ông Hà, đến thời điểm này, các nội dung chuyên môn, công tác kết nối chuyên gia, xác nhận thí sinh và khách mời quốc tế cơ bản đã hoàn tất theo đúng tiến độ đề ra. Các phương án về hậu cần, lưu trú, giao thông, lễ tân, an ninh và truyền thông cũng đang được rà soát ở những khâu cuối cùng.

Đây là lần đầu tiên Gia Lai đăng cai một chuỗi hoạt động về công nghệ lượng tử với quy mô quốc tế. Áp lực chắc chắn không nhỏ, nhưng đi cùng với đó là cơ hội để địa phương quảng bá hình ảnh, mở rộng hợp tác quốc tế và tiếp cận những nguồn lực khoa học - công nghệ mới.

Xa hơn một tuần lễ sự kiện, điều Gia Lai kỳ vọng không chỉ là một cuộc thi thành công hay những giải thưởng được trao vào cuối tháng 7. Điều tỉnh hướng tới là từng bước hình thành mạng lưới nghiên cứu, đào tạo và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực công nghệ lượng tử, tạo nền tảng cho những bước đi dài hơi hơn trong tương lai. Bởi có lẽ, với Gia Lai, Quantathon không phải là điểm kết thúc của một cuộc thi, mà mới chỉ là điểm khởi đầu của một hành trình mới.

HỒNG HÀ

---